Menu

Jan Hage concerteert in Joriskerk

De Utrechtse Domorganist Jan Hage geeft op 12 juli een concert op koor- en hoofdorgel van de Sint-Joriskerk in Amersfoort. Op het programma staat muziek van Guilain en Welmers (koororgel), en Liszt en Reger (hoofdorgel).

Het koororgel kreeg vorig jaar zijn huidige omvang. Metzler bouwde het in 1967 als eenklaviers instrument. In 2018/19 werd het borstwerk toegevoegd en in 2022 kwamen er vier pedaalregisters bij. Het instrument is zeer geschikt voor muziek uit de barok en uit de twintigste eeuw.

Van Jean-Adam Guilain (1680-1739) laat Jan Hage op dit koororgel de Suite du deuxième Ton klinken. In zeven deeltjes komen allerlei karakteristieke registercombinaties voorbij. Daarna speelt hij van zijn leermeester Jan Welmers (1937-2022) de Partita ‘O grote Christus, eeuwig Licht’.

Daarna wandelt Jan Hage naar het Naber-orgel, aan de andere kant van de kerk. Daar speelt hij van Franz Liszt (1811-1886) ‘Les Morts’, Oraison (Trauerode). Liszt componeerde Les Morts na het overlijden van zijn enige zoon Daniel die in 1859 op twintigjarige leeftijd stierf. Het werk is opgebouwd rond een oraison (treurgedicht) van Lamennais. Het einde van elke strofe van zowel gedicht als muziek heeft het refrein ‘Zalig zijn zij die sterven in de Heer’. Liszt citeert aan het einde van werk het einde Psalm 130 ‘De Profundis’ en het ‘Sanctus’. Door de structuur van het gedicht te volgen, ontwikkelt Liszt een hoogst originele muzikale vorm.

Max Reger (1873-1916) werd 150 jaar geleden geboren. Dat is de reden om hem wat uitgebreider te herdenken. Concertgevers zijn gevraagd werk van hem te spelen. Jan Hage koos voor de Phantasie über den Choral ‘Hallelujah! Gott zu loben, bleibe meine Seelenfreud’ op. 52, Nr. 3.

Jan Hage (1964) studeerde orgel bij Jan Welmers en Theorie der Muziek aan het Utrechts Conservatorium, Muziekwetenschap aan de Rijksuniversiteit van Utrecht en Kerkmuziek aan het Nederlands Instituut voor de Kerkmuziek, eveneens in Utrecht. Vervolgens studeerde hij twee jaar orgel bij André Isoir aan het Conservatoire National de Région in Boulogne-Billancourt. Van 1995 tot 2011 was hij organist van de Kloosterkerk te Den Haag. Met ingang van 1 juni 2011 is hij benoemd als organist van de Domkerk te Utrecht. In 2016 promoveerde hij tot doctor in de theologie met een dissertatie over de kerkmusicus Willem Mudde.

Het Strubbe Orgelpositief

In de kerkzaal van verpleeghuis ‘’De lichtenberg” te Amersfoort werd in 1977 een klein positief geplaats dat door Hendrik Strubbe is vervaardigd. Daar enkele jaren terug het besluit is genomen het gebouw af te breken, heeft de diaconie van de Protestantse gemeente het orgel aan de Sint Joriskerk geschonken.  In eigen beheer is het instrument in 2021 gedemonteerd, in de Noordbeuk van de stadskerk weer opgebouwd en ’two-tone classic’ geschilderd.

Voor kleuradvies is Gerard de Jongh – restauratieschilder – geraadpleegd die ook de logo’s en de gouden biezen op het orgelmeubel heeft aangebracht.  Om de bruikbaarheid te vergroten is de Octaaf 1 voet met het bijmaken van enkele nieuwe pijpen een quint opgeschoven. De herintonatie is verzorgd door orgelmaker Sander Booij. Om het gebruik ten opzichte van de andere 3 instrumenten in de kerk te onderscheiden, heeft het instrument nu een middentoonstemming gekregen. Tevens zijn nieuwe registeropschriften, snijwerk en registerknoppen vervaardigd. Het orgelpositief heeft de volgende dispositie:

Holpijp 8’, 

Gedekte fluit 4’, 

Prestant 2’ en Quint 11/3’.  

Het pedaal is met een koppel aangehangen.

Het Metzler Orgelpositief

Na de restauratie van de Sint-Joriskerk in 1967 blijkt in de Gerfkamer (een zijzaalvan de kerk waar vroeger de priester zich omkleedde) behoefte aan een klein kabinetorgel. Ook hierin voorziet de familie Pon door een klein verrijdbaar orgel te schenken. Het instrument is eveneens vervaardigd door de orgelbouwers Metzler & Söhne. De luiken van het orgel zijn beschilderd door kunstenaar Antonio Frasson (Luzern).

Het orgeltje staat de laatste tijd meestal in de koorruimte van de Joriskerk.

Dispositie
Gedackt 8′
Rohrflöte 4′
Principal 2′

Stemming:
Evenredig zwevend Toonhoogte: a’ = 437 hz.

Het Metzler Koororgel

Het koororgel, geschonken door de Amersfoortse auto-importeur Ben Pon, is in 1967gebouwd als eenklaviers orgel. De Zwitserse orgelmaker Metzler & Söhne bouwt het orgel naar ontwerp van medewerker Bernhardt Edskes (1940-2022). Het instrument krijgt een plaats in het zuidelijke zijschip van de Joriskerk, waar in verband met de restauratie van het gebouw een deel is afgeschot om kerkdiensten te kunnen houden. Daarna is naar zijn huidige plaats bij het oxaal gebracht.

In 2018/19 plaatst Bernhardt H. Edskes Orgelbau, Wohlen (Zwitserland) een Borstwerk met zes stemmen, waarvoor bij de bouw al ruimte was vrijgehouden. Het Borstwerk is zwelbaar via deurtjes die met de hand bediend kunnen worden. In 2022 breidt Edskes het orgel opnieuw uit met vier pedaalregisters.

Hoofdmanuaal:

Quintade 16′
Prinzipal 8′
Hohlflöte 8′
Octave 4′
Rohrflöte 4′
Quinte 3′
Octave 2′
Mixtur IV sterk
Trompete 8′

Borstwerk:

Gedackt 8′
Flöte 4′
Gemshorn 2′
Quinte 1 1/3′ (B/D)
Tertz 1 3/5′ (B/D)
Dulzian 8′ (B/D)

Pedaal:

Untersatz 16′
Subbaß 16′
Gedackt 8′
Octave 4′
Fagot 16′

Koppelingen- en speelhulp:

Ped – Hoofdwerk
Ped- Borstwerk
Manuaal koppel
Tremulant

Het Naber Hoofdorgel

Carl Friedrich August Naber (1797-1861) bouwt in 1844 een nieuw drieklaviers orgel voor de Sint-Joriskerk in Amersfoort. Het is het grootste instrument uit zijn oeuvre. Hij plaatst het instrument op het gotische oxaal aan de oostkant van de kerk. Hij gebruikt bij de bouw vijf registers uit het vorige orgel van de kerk, een werkstuk van Pieter Gerritsz. uit 1551, waarin zich ook pijpen bevinden van Van Hagerbeer uit 1636.

Vanaf 1903 heeft J. de Koff het Naber-orgel in onderhoud. Hij vervangt op het Rugwerk de Dulciaan door een Echotrompet 8’. Op het Bovenwerk vervangt hij de Quintadeen  en Sifflet1’ door een Vioolprestant 8’ en een Voix Céleste 8’. In 1970 begint hij een grote restauratievan het orgel. In het kader van de kerkrestauratie krijgt het instrument een plek aan de andere kant van de kerk, op een nieuw platform. De Koff, die tijdens de restauratie failliet gaat,herstelt de oorspronkelijke dispositie. Daarbij krijgt het Rugwerk een Naber-Dulciaan uit 1953, afkomstig uit Vriezenveen. Flentrop voltooit de restauratie in 1972. In 1995 restaureert Flentrop het orgel opnieuw en voert in de jaren daarna intonatiecorrecties uit aan de tongwerken van het orgel. In 2012 krijgt het orgel een grote schoonmaakbeurt en wordt het opnieuw geschilderd.

Hoofdwerk [II] C – f3
Prestant 16′
Bourdon 16′
Prestant 8′ *
Holpijp 8′
Octaaf 4′ *
Openfluit 4′
Quint 3′ *
Octaaf 2′
Mixtuur 4-6 st.
Scherp 3-4 st.
Cornet D 5 st.
Fagot 16′
Trompet 8′

Rugwerk [I] C – f3
Prestant 8′
Roerfluit 8′
Bourdon 8′
Octaaf 4′
Holfluit 4′
Woudfluit 2′
Sexquialter 2 st. *
Mixtuur 3-5 st.
Dulciaan 8′

Bovenwerk [III] C – f3
Prestant 8′ *
Holpijp 8′ *
Quintadena 8′
Viola di Gamba 8′
Octaaf 4′ *
Fluit 4′ *
Nasard 3′
Gemshoorn 2′
Flageolet 1′
Hoboe 8′
Vox humana 8′
Tremulant

Pedaal C – f1
Prestant 16′
Subbas 16′
Octaaf 8′
Octaaf 4′
Bazuin 16′
Trompet 8′
Vox humana 8′
Tremulant

Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Bovenwerk
Rugwerk – Hoofdwerk (1995)
Pedaal –Hoofdwerk
Pedaal – Rugwerk (1900)

Hoofdwerk [II] C – f3
Prestant 16′
Bourdon 16′
Prestant 8′ *
Holpijp 8′
Octaaf 4′ *
Openfluit 4′
Quint 3′ *
Octaaf 2′
Mixtuur 4-6 st.
Scherp 3-4 st.
Cornet D 5 st.
Fagot 16′
Trompet 8′

Rugwerk [I] C – f3
Prestant 8′
Roerfluit 8′
Bourdon 8′
Octaaf 4′
Holfluit 4′
Woudfluit 2′
Sexquialter 2 st. *
Mixtuur 3-5 st.
Dulciaan 8′

Bovenwerk [III] C – f3
Prestant 8′ *
Holpijp 8′ *
Quintadena 8′
Viola di Gamba 8′
Octaaf 4′ *
Fluit 4′ *
Nasard 3′
Gemshoorn 2′
Flageolet 1′
Hoboe 8′
Vox humana 8′
Tremulant

Pedaal C – f1
Prestant 16′
Subbas 16′
Octaaf 8′
Octaaf 4′
Bazuin 16′
Trompet 8′
Vox humana 8′
Tremulant

Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Bovenwerk
Rugwerk – Hoofdwerk (1995)
Pedaal –Hoofdwerk
Pedaal – Rugwerk (1900)